Kalabalığın İçinde Neden Yalnız Hissediyoruz?

Kalabalığın içinde yalnız hissetmek mümkün mü?

Bir sınıfta otuz kişi olabilir, teneffüste koridorlar dolup taşabilir ve telefonunuzda onlarca kişi kayıtlı olabilir. Yine de kendinizi kimseye yakın hissetmediğiniz zamanlar yaşanabilir. Çünkü yalnızlık yalnızca çevremizde kaç kişi bulunduğuyla ilgili değildir. Asıl mesele, anlaşılabildiğimizi, kabul edildiğimizi ve gerektiğinde birine güvenebileceğimizi hissedip hissetmediğimizdir. Özellikle ergenlik döneminde arkadaşlıkların değişmesi, yeni bir okula başlamak veya bir gruba uyum sağlamaya çalışmak bu duyguyu daha görünür hale getirebilir. Bir gencin yalnız hissetmesi, mutlaka arkadaşsız olduğu anlamına gelmez.

Tek başına kalmakla yalnız hissetmek farklı şeyler

Bazı insanlar günün belirli saatlerinde tek başına olmayı sever. Kitap okumak, yürümek veya düşüncelerini toparlamak için sessizliğe ihtiyaç duyabilir. Bu, istenmeyen bir yalnızlıkla aynı şey değildir. İstenmeyen yalnızlıkta kişi daha yakın veya güvenli ilişkiler kurmak ister ama mevcut ilişkilerinin bu ihtiyacı karşılamadığını düşünür. Örneğin bir öğrenci teneffüste tek başına oturmayı tercih edebilir ve bundan rahatsız olmayabilir. Başka bir öğrenci ise arkadaşlarının yanında oturmasına rağmen konuşmalara katılamadığını hissedebilir. Dışarıdan benzer görünen iki durumun içeride bambaşka yaşanabileceğini unutmamak gerekir.

Ergenlikte arkadaşlıklar neden daha hassas hale gelir?

Çocukluktan gençliğe geçerken insan yalnızca bedensel olarak değişmez. Kendi kararlarını vermek, arkadaş çevresinde yer edinmek ve kim olduğunu keşfetmek de önem kazanır. Bu süreçte bir arkadaşın sözü eskisinden daha fazla etkileyebilir; bir gruba alınmamak ise sıradan bir olaydan büyük bir anlam taşıyabilir. Yeni sınıfa geçmek, sınav hazırlığı, aile içindeki beklentiler ve değişen ilgi alanları da ilişkileri etkiler. Bir gencin bugün çok yakın olduğu biriyle birkaç ay sonra daha az görüşmesi olağandır. Ancak bu değişimlerin nasıl yaşandığı, kendisini ne kadar güvende hissettiğini etkileyebilir.

Kişilik özellikleri yalnızlık hissiyle bağlantılı olabilir mi?

Herkes sosyal ortamlara aynı biçimde yaklaşmaz. Bazı insanlar yeni tanıştıkları kişilerle kolayca konuşurken bazıları önce gözlem yapmayı tercih eder. Kimi gençler günlük işlerini planlı yürütmekte rahattır, kimileri ise yoğun duygular yaşadığında daha fazla zorlanabilir. Bu farklılıklar kişilik özelliklerinin bir parçasıdır. Fakat 'İçe dönük insanlar yalnızdır' gibi kesin yargılar doğru değildir. Sessiz bir genç güçlü dostluklar kurabilir; dışa dönük bir genç ise kalabalık içinde kendini anlaşılmamış hissedebilir. Kişilik, ilişkilerimizi etkileyen etkenlerden yalnızca biridir; aile, okul ortamı ve geçmiş deneyimler de önemlidir.

836 öğrencinin verileri hangi tabloyu gösteriyor?

Ortaokul ve lise düzeyindeki 836 öğrenciden elde edilen verilerde dışa dönüklük ile yalnızlık puanları arasında düşük düzeyde ters yönlü ilişki görülmüş. Öz denetimlilik puanları yükseldikçe yalnızlık puanlarının düşme eğilimi de belirlenmiş. Buna karşılık olumsuz duygulara daha yatkın olmayı anlatan nörotiklik puanları ile yalnızlık arasında pozitif ilişki bulunmuş. Beş kişilik özelliği birlikte değerlendirildiğinde yalnızlık puanlarındaki farklılığın yaklaşık yüzde 17'si açıklanabilmiş. Yani sonuçlar bir bağlantıya işaret ediyor, ancak yalnızlığı tek başına kişilik özellikleriyle açıklamak mümkün değil. Bu veriler aynı zamanda neden-sonuç ilişkisi kurmaya yeterli değil.

Yaş ve okul dönemi neden önem taşıyabilir?

Aynı öğrenci grubunda sekizinci sınıftakilerin yalnızlık puanları diğer incelenen sınıf düzeylerinden daha yüksek bulunmuş. Bu bulgu, ortaokulun son yıllarında yaşanan değişimlerin ayrıca dikkate alınabileceğini düşündürüyor. Ancak sekizinci sınıfta okumak tek başına yalnızlığa neden oluyor demek doğru olmaz. Sınav baskısı, arkadaş çevresindeki değişimler veya aile beklentileri gibi olası açıklamaları değerlendirmek için daha fazla bilgi gerekir. Her öğrencinin deneyimi de farklıdır. Bazı gençler geçiş dönemlerinde daha fazla desteğe ihtiyaç duyarken bazıları bu değişimlere daha kolay uyum sağlayabilir.

Ailenin yaklaşımı neden fark yaratabilir?

Bir genç okulda yaşadığı sorunu eve getirdiğinde karşısında nasıl bir tutum bulduğu önemlidir. Sürekli eleştirilmek veya konuşmaya fırsat bulamamak, kendini anlaşılmamış hissetmesine yol açabilir. İncelenen öğrenci grubunda ilgisiz olarak tanımlanan ebeveyn tutumuna sahip gençlerin yalnızlık puanları, demokratik tutum bildirilen gruptakilerden daha yüksek bulunmuş. Ancak bu karşılaştırma, aile tutumunun tek başına yalnızlığı oluşturduğunu kanıtlamaz. Üstelik her ailenin koşulları farklıdır. Buradan çıkarılabilecek makul ders, gencin sözünü dinlemenin, duygularını küçümsememenin ve güvenilir iletişim kurmanın önemini ciddiye almaktır.

Bir gence 'Neden arkadaşın yok?' demek neden işe yaramayabilir?

İyi niyetle sorulsa bile bu cümle gencin kendisinde bir eksiklik varmış gibi hissetmesine neden olabilir. Oysa bazen arkadaşlık kurmak için uygun ortam bulunmayabilir; bazen mevcut ilişkiler yüzeysel kalabilir. Daha açık bir soru, 'Son zamanlarda okulda kendini nasıl hissediyorsun?' olabilir. Böylece genç, yalnızca arkadaş sayısını değil, yaşadığı deneyimi anlatma fırsatı bulur. Dinlerken hemen çözüm önermek yerine önce neye ihtiyaç duyduğunu anlamak faydalıdır. Bazı gençler tavsiye ister, bazıları yalnızca anlaşılmak ister. Her iki durumda da küçümsemeden dinlemek önemlidir.

Yalnızlık hissiyle başa çıkmak için küçük adımlar

Yakın ilişki kurmak çoğu zaman tek bir cesur hamleden değil, tekrarlanan küçük temaslardan doğar. Ortak ilgi alanına sahip bir etkinliğe katılmak, sınıftaki biriyle kısa bir sohbet başlatmak veya uzun zamandır görüşülmeyen güvenilir bir arkadaşa mesaj göndermek başlangıç olabilir. Ancak herkesi sürekli sosyalleşmeye zorlamak doğru değildir. Öncelikle kişinin kendini güvende hissedeceği ortamları seçmesi gerekir. Ayrıca bir arkadaşlıktan beklentilerimizi düşünmek faydalıdır: Dinlenmek mi istiyoruz, birlikte vakit geçirmek mi, yoksa zor zamanlarda destek mi? Bu ihtiyaçları anlamak, yalnızca daha çok kişi tanımaktan daha anlamlı olabilir.

Ne zaman daha fazla destek gerekebilir?

Ara sıra yalnız hissetmek insan deneyiminin bir parçasıdır. Ancak bu duygu uzun süre devam ediyor, okul başarısını, uykuyu, günlük düzeni veya sosyal ilişkileri belirgin biçimde etkiliyorsa daha yakından ele alınmalıdır. Bir gencin sürekli içine kapanması, daha önce sevdiği etkinliklerden uzaklaşması ya da yoğun umutsuzluk yaşaması halinde güvenilir yetişkinlerin ve gerektiğinde ruh sağlığı uzmanlarının desteği önemlidir. Amaç genci 'daha sosyal biri' haline getirmek değil, kendisini güvende hissedebileceği ilişkiler kurmasına yardımcı olmaktır. Herkesin sosyal ihtiyacı aynı değildir; önemli olan kişinin kendi ihtiyaçlarıyla ilişkileri arasında daha sağlıklı bir denge bulabilmesidir.

Sizce yalnızlık daha çok insan eksikliğinden mi, anlaşılmamaktan mı doğuyor?

Kalabalık bir ortamda kendinizi yalnız hissettiğiniz oldu mu? Sizce bir insanın çok sayıda arkadaşı olması mı, yoksa birkaç kişiyle gerçekten güvenli bir bağ kurması mı daha önemli? Özellikle gençlerin kendilerini daha rahat ifade edebilmeleri için ailelerde ve okullarda nelerin değişmesi gerektiğini düşünüyorsunuz?